Beşiktaş Deniz Müzesi’nde bir Portekiz Rüzgarı Esti
Beşiktaş Deniz Müzesinde çok kısa bir zaman önce başlayan konser etkinlikleri İstanbul’a yeni bir konser alanı kazandırmıştır ve neredeyse 500 yıllık bir kadırganın önünde kurulan sahnenin akustiği konser salonlarını aratmayacak niteliktedir. 13 Şubat akşamı da böyle güzel bir konser gecesine tanıklık ettik, bizi yağmurlu bir İstanbul akşamından alıp içimizi sıcacık ısıtan güneşli bir Lizbon akşamına götürdü. Kıta Avrupası’nın en batısında kalan, İspanya’nın komşusu ve Kuzey Atlantik Okyanusu ile çevrili olan Portekiz’de hem Akdeniz’in ve hem de Afrika kültürünün tüm özelliklerini görürüz. Portekiz halkı ile birlikte, yoğun bir Brezilya nüfusunun da ülkede yaşaması, müziklerinin de zaman içerisinde çok renkli olmasına neden olmuştur. Sömürgecilik, savaşlar ve kanlı rejimlerle dolu olan tarihi tüm bu sayısız ve renkli müzik çeşitlerinin içerisinde acının, gözyaşının, aşkın, tutkunun ve değişmez kaderin bir yansıması olan Fado müziğini yaratmıştır. Zaten Fado esasen, Kader anlamında değil midir? Portekiz’e ilk geldiğinizde göreceğiniz Arnavut kaldırımlı yollar, mavi-beyaz ve renkli azuejo seramikleriyle döşenmiş binalar, her sokaktan yayılan müzik sesleri, sıcacık insanlar ve uşsuz bucaksız bir deniz olacaktır. Her deniz ülkesinde yaşayan insanlar gibi, duygular notalara haykırırcasına, umut edercesine, gözyaşını beslercesini, neşesini ve acısını dolu dizgin yaşarcasına yansıyacaktır. Bu duygu harmanı notaların yarattığı Fado dinlediğiniz anda sizi içerisine çekecektir. 13 Şubat’ta Beşiktaş Deniz Müzesi’nde böyle bir Fado grubunun güzel müziği ile mest olduk. Deniz Müzesi’nin o tarihi ortamında 100 Paredes topluluğunu dinlemek şu zor ve karamsar günlerimizde bizim için birazda olsa, aynı Fado’da olduğu gibi, bir umut kaynağı oldu.
100 Paredes Topluluğu, Carlos Paredes’in Yüzüncü Yılını Anma Konserleri turunda Türkiye’ye de geldi. André Varandas ve Bruno Costa tarafından kurulan 100 Paredes topluluğu Moda da Nata sponsorluğunda buradaydı. Önce Ankara’da sonra da İstanbul’da gerçekleşen konserin diğer bir önemli özelliği de topluluğun verdiği son konser olması ve dünya turlarını Türkiye’de noktalamaları idi. Bugüne kadar toplam 100 etkinlik gerçekleştirmiş olan topluluk bu kapsamda sayısız sergi, konferans, konser, belgesel, gösterimler ve plak yayını şeklinde, UNESCO’nun da Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer alan Fado müziğinin en önemli temsilcilerinden Carlos Paredes’i gerçekten hakkını vererek anmışlardır. Topluluk Bruno Costa’nın Portekiz Gitarı, Nuno Botelho’nun Akustik Gitarı ve André Varandas’ın çaldığı Portekiz Bas Gitarı’ndan oluşmaktaydı. 13. yüzyıldan beri kullanılan Portekiz Gitarı’na baktığımızda 6 tel gibi akortlanan, aslen 12 telli olan bu gitar, halen, Preston akort aleti kullanan az sayıda enstrümandan biridir. Ölçeklerine, gövde yapılarına ve diğer özelliklerine bağlı olarak iki farklı Portekiz gitarı modeli vardır, bunlar yapıldıkları şehrin adını aldıkları Lisbon ve Coimbra’dır. Carlos Paredes’in çalma stili ise Coimbra tarzı Portekiz gitarı modeline göre şekillenmiştir; dün gece dinlediğimiz bu harika konserde de Bruno Costa’nın Coimbra tarzı Portekiz gitarındaki virtüözlüğüne şahit olduk. Konser çıkışı ayrıca ikram edilen enfes Nata tatlıları da gecenin en lezzetli bitişi oldu.
Prof. Dr. Ümit Deniz GÖKER
